Akıllı Sözleşmeler Nedir? Nasıl Çalışır?

Blockchain endüstrisinde birçok fikir gibi, genel bir karışıklık da “akıllı sözleşmeler”(Smart Contracts) olarak adlandırılır.

Standart bir sözleşme, bir ilişkinin şartlarını (genellikle yasalar tarafından uygulanabilir) açıklarken, akıllı bir sözleşme şifreleme kodu ile bir ilişkiyi zorlar.

Başka bir deyişle, akıllı sözleşmeler, yaratıcıları tarafından ayarlandığı gibi tam olarak çalıştırılan programlardır.

İlk kez 1993 yılında tasarlanan bu fikir, bilgisayar bilimcisi ve kriptografcı Nick Szabo tarafından bir çeşit dijital satış makinesi olarak tanımlandı. Ünlü örneğinde, kullanıcıların veriyi nasıl girdiklerini veya değer verdiklerini ve bir makineden, bu örnekte gerçek dünyadaki bir atıştırmalık veya alkolsüz bir içecekten son bir öğe aldığını anlattı.

Basit bir örnekte, ethereum kullanıcıları akıllı bir sözleşme kullanarak belirli bir tarihe kadar bir arkadaşına 10 eter gönderebilir (“Eter Nedir?”).

Bu durumda, kullanıcı bir sözleşme oluşturur ve verileri söz konusu sözleşmeye ileterek istenen komutu yerine getirir.

Ethereum, akıllı sözleşmeler oluşturmak için özel olarak geliştirilmiş bir platformdur.

Ancak bu yeni araçların yalnız kullanılması amaçlanmamıştır. Ayrıca, ‘merkezi olmayan uygulamalar ve hatta bütünüyle merkezi olmayan özerk şirketler için inşaa edilen bloklarını oluşturabileceklerine inanılıyor (Bkz. “DAO Nedir?”).

Akıllı sözleşmeler nasıl çalışır?
Temel akıllı sözleşmeleri ilk destekleyen ilk Bitcoin olduğu unutulmamalıdır. Ağın bir insandan diğerine değer taşıdığı anlamındadır. Bu ağ yalnızca belirli koşullar yerine getirildiğinde işlemleri doğrulayacaktır.

Ancak, bitcoin para birimi kullanım durumuyla sınırlıdır.

Bunun aksine, ethereum, bitcoin’in daha kısıtlayıcı dili (yüzlerce scriptten oluşan bir betik dili) yerine geçer ve geliştiricilerin kendi programlarını yazmasına izin veren bir dil ile değiştirir.

Ethereum, bir kullanıcı ya da başka bir sözleşme ona yeterli işlem ücreti ile bir mesaj gönderdiğinde akıllı sözleşme kodunu çalıştırır.

Ethereum Sanal Makinesi daha sonra akıllı sözleşmeleri ‘bayt kodu’ ile veya ağ tarafından okunabilen ve yorumlanabilen bir dizi ve sıfırlar halinde yürütür.

Akıllı sözleşmeler şunları yapabilir:

  • Fonların yalnızca gerekli bir yüzdesi kabul edince harcanması için ‘çoklu imza’ hesapları olarak işlev görme
  • Kullanıcılar arasındaki anlaşmaları yönetme, diyelim ki biri diğerinden sigorta satın alırsa
    Diğer sözleşmelere yardımcı olur (bir yazılım kitaplığının nasıl işlediğine benzer şekilde)
  • Alan kaydı bilgileri veya üyelik kayıtları gibi bir uygulama hakkında bilgi depolama.